Zaden van oude rassen – blijft handel mogelijk?

27 mei 2013 om 11:03

Durk Bosgraaf met 'Giele Wâldbeantsjes'Er circuleren in de laatste tijd alarmerende berichten (zoals op GewoonNiews en in De Morgen) over nieuwe Europese wetgeving die de toegang tot en het gebruik van uitgangsmateriaal van oude rassen en gewassen ernstig zouden benadelen. Zo erg als het in deze berichten wordt geschetst zal het zeker niet worden. Sterker nog, als betrokken organisaties inhoudelijk zinvolle input leveren bij de nadere invulling van de voorstellen, en de politiek dit ondersteunt, zal het formeel zelfs eenvoudiger worden om met traditionele rassen te werken.

De huidige Nederlandse Zaaizaad- en Plantgoedwet 2005 is op dit moment zelfs een nog grotere barrière voor oude rassen en gewassen. Je mag formeel in Nederland al lang niet meer met oude rassen handelen. Europa biedt tot nog toe uitzonderingen voor zogenaamde ‘Conservation Varieties’. Alle rassen die deze uitzonderingspositie niet bezitten zijn feitelijk al clandestien, echter zonder dat de overheid hier tegen optrad/optreedt. Het door bij Wâldpyk aangesloten bedrijven als Erkend Streekproduct op de markt gebrachte traditionele bonenras ‘Giel Wâldbeantsje’ staat bijvoorbeeld niet op de Rassenlijst, hetgeen een eis in de zaaizaad- en plantgoedwet 2005.

In de nieuwe Europese wet aangaande zaaizaad en uitgangsmateriaal in de EU stelt de Europese Commissie zeer duidelijk (zie hier):

  • Het gebruik van zaaizaad in privétuinen valt niet onder de EU-wetgeving en particuliere tuiniers kunnen plantaardig materiaal blijven aankopen en zaaizaad in kleine hoeveelheden blijven verkopen. Bovendien zal worden verduidelijkt dat niet-professionele personen (bijvoorbeeld particuliere tuiniers) zaaizaad met andere particuliere tuiniers kunnen uitwisselen zonder dat ze onder de voorgestelde verordening vallen.
  • Voor oude traditionele rassen zijn slechts lichte registratievoorschriften opgenomen. Deze categorieën zijn vrijgesteld van de test- en andere vereisten van de wetgeving.
  • Bovendien worden de administratieve lasten voor micro-ondernemingen verlaagd: zij kunnen alle soorten materiaal zonder registratie als ‘nichemarktmateriaal’ op de markt aanbieden en zijn over het algemeen vrijgesteld van registratiekosten.

Lees voor meer informatie het volledige persbericht van de Europese Commissie en de veelgestelde vragen.

De andere EU-instellingen (onder meer het Europees Parlement en de Raad) zullen het pakket maatregelen van de Commissie bestuderen en te zijner tijd een standpunt innemen. Verwacht wordt dat het pakket in 2016 in werking zal treden. Het is bijzonder zinvol om de voorgestelde maatregelen in de tussentijd kritisch te beoordelen en waar nodig voorstellen voor verbetering van de positie van oude (maar ook nieuwe) rassen en gewassen in te dienen. Met inhoudelijk steekhoudende argumenten voor verbeteringen zal de politiek vervolgens een weloverwogen keuze kunnen maken die leidt tot een grote mate van vrijheid voor oude rassen en gewassen en hun gebruikers.

Jan de Boer, procesbegeleider bij Praktijknetwerk Landschap van Smaken
tevens adviseur oude rassen en gewassen bij Vitis-Idaea
en teeltdeskundige bij de Stichting Wrâldfrucht

 

Nadere informatie:
EC: Smarter rules for Safer Food